Japonya’da klinik web sitesi kurmak: hasta yorumları neden yayımlanamaz (tıbbi reklam kuralları)

Japonya’da klinikler ve diş hekimliği muayenehaneleri için web sitesi hazırlıyorsanız her seferinde aynı duvara toslarsınız: hasta yorumları yayımlanamaz.

Yorumlar, bir web sitesinin taşıyabileceği en ikna edici şeydir. Ne kadar özenle yazılmış bir tanıtım metni olursa olsun, «başta çok korkmuştum ama hiç acımadı» cümlesinin önüne geçemez. Bu yüzden soru hep aynıdır: «Hastanın onayını alırsak olur, değil mi?»

Kısa yanıt hayır — onay, yayımlamayı yasal hâle getirmez. Ancak güven inşa etmenin meşru yolları vardır ve bunlar kılıf bulma girişimleri değildir. Bu yazıda sınırın gerçekte nerede olduğunu ortaya koyuyoruz.

1. 2018’de web siteleri «reklam» sayıldı

Japonya’da sağlık kuruluşlarının web siteleri başlangıçta reklam düzenlemesinin dışındaydı. Reklam demek gazete, broşür, tabela demekti — yani kliniğin hastaya doğru uzattığı şeyler. Web sitesi ise hastanın kendi arayıp bulduğu bir şeydi.

Bu ayrım, Haziran 2018’deki Tıp Kanunu değişikliğiyle ortadan kalktı. Kapsam «reklam»dan «reklam ve tıbbi hizmet alacak kişileri çekmeye yönelik diğer sunumlar»a genişledi ve web siteleri de içeri girdi.

Tetikleyici, estetik tıp alanındaki tüketici mağduriyetleriydi. Klinikler sitelerinde «%100 başarı», «yan etkisi yok» ifadeleri kullanırken gerçek sonuçlar farklı çıkıyordu; düzenleme boşluğu artık göz ardı edilemez hâle geldi.

2. Ancak bir esnetme mekanizması var: gentei kaijo

Her web sitesini reklam saymak sorun yaratır. Reklam yalnızca belirlenmiş kalemleri içerebilir; bu ölçüt harfiyen uygulanırsa klinik, kendi ödemeli tedavilerini bile açıklayamaz — üstelik bu, bilgi aramaya gelen hastanın aleyhine olur.

Bu nedenle 限定解除 (gentei kaijo), yani kalem sınırlamasının kaldırılması getirildi. Hastanın kendi arayıp ulaştığı mecralarda — web siteleri, klinik içi broşürler — dört koşul sağlanırsa sınırlama kalkar.

• ① Hastanın kendisinin arayıp ulaştığı bir bilgi olmalı — web sitesi, klinik içi broşür. Banner ve arama reklamları bu kapsama girmez
• ② İletişim noktası belirtilmeli — telefon numarası veya kolayca ulaşılabilir bir iletişim formu
• ③ Kendi ödemeli tedavilerin içeriği ve maliyeti belirtilmeli — normalde neleri kapsadığı, süresi, seans sayısı, ücreti
• ④ Bu tedavilerin başlıca riskleri ve yan etkileri belirtilmeli

Kritik nokta: dördünün de aynı sayfada karşılanması gerekir. Ücretin fiyat sayfasında, risklerin başka bir sayfada olması yeterli sayılmaz.

3. Buna rağmen hasta deneyimleri yayımlanamaz

Meselenin özü burada. Gentei kaijo bir maymuncuk değildir. Hasta deneyimleri bu mekanizmanın tamamen dışında bırakılmıştır.

体験談は、個々の患者の状態等で感想は異なり、誤認を与えるおそれがあるため、広告可能な範囲であっても認められない
(Deneyim aktarımları, izlenimler her hastanın durumuna göre değiştiği ve yanılgıya yol açabileceği için reklamı yapılabilecek kapsam içinde olsa dahi kabul edilmez.)

Gerekçe basit: aynı tedavi farklı kişilerde farklı sonuç verir. On hastadan sekizi memnun kaldıysa ve siz yalnızca o sekiz kişinin sesini yayımlarsanız, okuyan «benimki de böyle olacak» diye düşünür. Seçimi klinik yaptığı sürece de aleyhte bir yorum asla görünmez.

Tam olarak yasaklanan, «tedavinin içeriğine veya etkisine ilişkin deneyim aktarımları»dır. Klinik sonuçla ilgisi olmayan yorumlar — bekleme süresi, karşılama, otopark kolaylığı — topyekûn yasak değildir; ancak sınır uygulamada tehlikeli olacak kadar bulanıktır.

4. Sık rastlanan üç yanılgı

«Hastanın onayını aldık»

Onay yalnızca kişisel veri sorununu çözer. Reklam kuralları hastanın rahatsız olup olmadığını değil, okuyanın yanılıp yanılmayacağını sorar. Ne kadar ayrıntılı olursa olsun hiçbir onay formu bu kısıtlamayı kaldırmaz.

«Yalnızca anket formlarındaki yorumları aktardık»

Biçim değil, içerik belirleyicidir. Anket yanıtı, el yazısı mektubun fotoğrafı ya da sosyal medyadan kopyalanmış bir paylaşım — hastanın tedavi sonucu hakkında yazdığı her şey aynıdır.

«Sadece hastanın kendi paylaştığı gönderiye yanıt verdik»

Hastanın kendi sosyal medya paylaşımı, klinik bunun için ödeme yapmadıysa ve talep etmediyse reklam sayılmaz. Ancak tedavinin içeriğini veya etkisini anlatan o paylaşımı alıntılayıp yanıtlamak ihlal kabul edilir. Klinik o içeriği kendine çekip gösterdiği anda niteliği değişir.

5. İhlalin sonucu nedir

Para cezası ilk adım değildir. Bir sıra izlenir.

• 1. aşama — idari yönlendirme: reklamı durdurma veya düzeltme emri
• 2. aşama — emre uyulmaması: 6 aya kadar hapis veya 300.000 yene kadar para cezası
• Ağır hâllerde — açılış izninin iptali, kapatma emri

Uygulamada çoğu vaka birinci aşamada biter. Ancak uyarı geldiğinde sayfayı aceleyle kaldırmak gerekir; bu arada hem arama sıralaması hem itibar düşer. Baştan hiç yayımlamamak çok daha ucuza gelir.

6. Peki ne yayımlanabilir

İçerik	Uygun mu?	Koşullar
Hasta deneyimleri, anket yorumları	Hayır	Gentei kaijo kapsamı dışında. Hiçbir koşulda uygun değil
Vaka fotoğrafları (öncesi/sonrası)	Evet	Her vakaya tedavi içeriği, ücret, süre/seans sayısı ve riskler eklenmeli
Google yorumları ve diğer üçüncü taraf platformlar	Evet	Talep edilmemiş, ücret ödenmemiş gönüllü paylaşımlar. Ancak kendi sitenize kopyalarsanız reklam olur
Sağlık personelinin yazdığı vaka değerlendirmeleri	Evet	Yazan hasta değil, uzmandır
Klinik ortamı ve donanım tanıtımı	Evet	Tedavi etkisi ima edilmediği sürece
Sık sorulan sorular (SSS)	Evet	Deneyim aktarımlarının pratik ikamesi

Tabloyu baştan sona kat eden tek bir ilke var: sözü hastadan sağlık personeline devretmek.

«Hastamız acımadığını söyledi» olmaz; ama «bu vakayı şu yöntemle, şu maliyetle ve şu riskleri göze alarak tedavi ettik» olur. İlki kişisel izlenim, ikincisi tıbbi kayıttır.

7. Vaka fotoğrafları — en gerçekçi alternatif

Deneyim aktarımlarının yerine oynanabilecek en güçlü karttır. Ancak yalnızca fotoğraf koymak da ihlaldir. Her vakaya dört bilgi eşlik etmelidir.

• Tedavi içeriği — ne, nasıl yapıldı
• Ücret — kendi ödemeli tedavilerde fiilen ödenen toplam tutar
• Süre ve seans sayısı — kaç ay, kaç randevu
• Başlıca riskler ve yan etkiler — ağrı, şişlik, nüks olasılığı vb.

«Vaka galerisi» sayfasının en altına tek bir uyarı bloğu koymak koşulu karşılamaz. Bu bilgiler her fotoğrafın yanında bulunmalıdır.

Siteyi kurarken bu dört alanı vaka giriş ekranında zorunlu hâle getirin. Kaydetmeyi reddeden bir sistem, hatırlaması gereken bir insandan daha güvenilirdir. İhlaller neredeyse her zaman «o seferlik riskleri yazmayı unuttuk» ile başlar.

8. Google yorumları nasıl kullanılır

Hastaların gerçek sesini göstermek istiyorsanız en güvenli yol budur.

• Uygun — puan rozeti ve «yorumları gör» bağlantısıyla ziyaretçiyi Google’a yönlendirmek
• Uygun değil — yorum metnini kendi sitenizin içine kopyalamak
• Kesinlikle olmaz — yorum karşılığında indirim veya hediye vermek: gönüllülüğü ortadan kaldırır, reklama dönüştürür ve ayrıca Google politikalarını ihlal eder

Fark, dışarıdaki bir şeyi işaret etmekle onu içeri almak arasındadır. O çizgi aşıldığı anda, artık kliniğin seçtiği bir şey hâline gelir.

9. Yayın öncesi kontrol listesi

• Hastaların tedavi hakkında yazdığı hiçbir izlenim kalmamış olmalı (anketler, mektuplar, yeniden paylaşılan sosyal medya içerikleri dâhil)
• Her vaka fotoğrafında tedavi içeriği, ücret, süre/seans ve riskler aynı yerde bulunmalı
• Kendi ödemeli tedavi sayfalarında iletişim noktası bulunmalı
• Kesinlik bildiren ifadeler olmamalı: «her zaman», «%100», «tamamen iyileşir»
• Üstünlük iddiaları olmamalı: «Japonya’nın en iyisi», «en gelişmiş teknik»
• Öncesi/sonrası görselleri yalnızca sonucu öne çıkaracak biçimde dizilmiş olmamalı

Sonuç

Kurallar zorlayıcı görünse de tersinden bakıldığında tek bir yönü işaret eder: birinin ne söylediğini değil, sizin ne yaptığınızı anlatın.

Japonya’daki diş kliniği sitelerine bakarsanız deneyim aktarımı yayımlayan neredeyse yoktur. Bunun yerine tedavi sürecini adım adım gösterirler, hastanın kaygılarını SSS ile önceden yanıtlarlar ve başhekim tedavi yaklaşımını kendi sözleriyle anlatır. Bu, zamanla daha derin bir güven kazandırır — yorum sonuçta bir başkasının sözüdür, tedavi yaklaşımı ise kliniğin kendi sözü.

THEVOS olarak sağlık kuruluşlarının sitelerini kurarken bu kuralları sistem düzeyinde güvence altına alıyoruz. Vaka giriş ekranı boş zorunlu alanları kabul etmez, riskli ifadeler kayıt anında yakalanır. Amaç, siteyi yöneten kişi değiştiğinde hiçbir şeyin bozulmamasıdır.

Japonya’da bir sağlık kuruluşu web sitesi planlıyorsanız bizimle iletişime geçmekten çekinmeyin.

---

Kaynaklar

• Japonya Sağlık, Çalışma ve Refah Bakanlığı — Tıbbi reklam düzenlemesinde web siteleri örnek açıklama kitapçığı (5. baskı, Mart 2025) — resmî kitapçık
• GemMed — Hasta deneyimleri ve öncesi/sonrası fotoğrafları web sitelerinde de kural olarak yayımlanamaz (Bakanlık) — gentei kaijo kapsamı dışında olmasının dayanağı
• Medee — Diş kliniklerinin uyması gereken tıbbi reklam kılavuzu (2026) — diş hekimliği örnekleri, yaptırımlar, üçüncü taraf yorumları
• MMC — 2018 tıbbi reklam kılavuzu ve gentei kaijo — değişikliğin arka planı ve dört koşul
• Dental Practice Topics — Diş hekimliğinde reklam düzenlemesi ve gentei kaijo
• M-hand — Diş kliniği web sitelerinde yasak ifadeler — yasaklı ifadeler listesi

※ Bu yazı kamuya açık kaynakları derlemektedir ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Sınır durumlar yerel yönetimlere göre farklı değerlendirilebildiğinden, yayımlamadan önce bağlı bulunduğunuz halk sağlığı merkezine danışmanız önerilir.